Bosančica je naziv za pismo, koje je bilo u upotrebi na području srednjovjekovne Bosne  od 11. do početka 19. stoljeća. Bosančica se nije učila ni u kakvim školama. Samoučki se prenosila iz naraštaja u naraštaj. Za razliku od drugih pisama, u njoj nije bilo ustaljenih (propisanih) oblika slova. Nikad nije bio formiran njen opći obrazac. Zanimljiva je po tome što je u svakom kraju i u svakom pokoljenju bila pomalo drukčija. U njezinom oblikovanju sudjelovao je svatko tko se njome služio.

Slika 1:Bosančica u rukopisu

Najstariji sačuvani spomenik s pojavama karakterističnim za kasniju bosančicu jeste povelja Kulina Bana o slobodnoj trgovini u njegovoj državi, izdana Dubrovčanima 29.07.1189. a tim je pismom pisan i čuveni Poljički statut, 1619. godine.

Pored toga, sačuvan je i veliki broj rukopisa, vjerskih i iz običnog života, te epigrafskih natpisa ispisanih na bosanskim i hercegovačkim stećcima.

Govoreći o razlikama srpske ćirilice i bosančice, arheolog Ćiro Truhelka ističe to da se jedno pismo razvijalo na istoku Balkana, a drugo na zapadu te da je razumljivo da su se oblici za pojedine znakove, makar istog korijena, drugačije tu, a drugačije tamo razvili.

„Tek u kurzivnom pismu nastaje glavna razlika, a razlog joj je taj što se kurzivna ćirilica udaljuje od svog grčkog vrela, te je poprimala mnoge elemente iz latinice, dok je bosansko pismo ostalo na istoj osnovi, te se iz lapidarnog pisma organički razvila. Razlika ta ustalila se osobito onim trenom, kada je ćirilica sebi  stvorila literaturu koja je pojedinim slovima utvrdila oblik, tako da se ne mogu više samovoljno mijenjati, kada je ćirilica postala književnim pismom a bosančica ostala što je bila-skroz narodno pismo, bez literature, rekao bih samo za domaću potrebu naroda.“      

Ćiro Truhelka

Slika 2: Mensur Porović

Međutim, iako je bosančica specifično pismo Bosne, njome se pisalo u Dubrovniku, Makarskoj, Krajini, na pojedinim našim otocima, pa čak i u nekim sjevernim krajevima Hrvatske. Bosančica se u upotrebi održala osobito kod franjevaca sve do kraja 19. stoljeća. Štoviše, kod nekih muslimanskih patrijarhalnih obitelji, ona se održala sve do naših dana. U Srbiji, po mišljenju mnogih, nije bila nikada upotrebljavana, jer joj se nije našlo traga.

Slika 3: Ramazan šerif mubarek olsun ispisano bosančicom (Addis A.E.F.)

Priredila: Elma Hot

 

Bibliografija:

Al Jazeera, Zvonimir Kulundžić, Knjiga o knjizi, Školska knjiga, Zagreb 1951.

Dozvoljeno je preuzimanje autorskog teksta uz obavezno navođenja izvora tenvir.org u  jednoj u  od prve tri rečenice, kao i na kraju teksta i uz navođenja imena persona koje su priredile tekst. Korišćenje materijala uz nepoštovanje bilo kog od pomenutih pravila smatraće se kršenjem autorskih prava i podlježe zakonskoj odgovornosti.

2+
Podjelite objavu