Okupirani Sandžak 1912. i 1913.

Mapa 1912. i 1913. Godine.

Nakon 4. Vijeka samoupravne vlasti Bošnjaka nad bosanskim ejaletom, slijedilo je više promjena vlasti u kratkom periodu. 1913. Tačno prije 107 godina okupiran je novopazarski Sandžak, od strane kraljevine Srbije i kraljevine Crne Gore. Okupaciju nakon prvog balkanskog rata prethodilo a kasnije i slijedilo masovno ubijanje i masakriranje muslimanskog stanovništva. Jednu od najvećih zločina pretrpjeli su Bošnjaci Sandžaka. Najveće mete su bile oblasti sa nenaoružanim stanovništvom.

Okupatorski režim je odmah počeo sa masovnim protjerivanjem bošnjačkog i albanskog stanovništva u Tursku. 1914. Je prema turskim podacima, iseljeno oko 200.000 muslimana sa teritorija okupiranog Sandžaka, Kosova i Makedonije i drugih dijelova Balkana.

Nezadovoljni postojećom vlašću, koja je sistematski sprovodila nasilje i zločine, Bošnjaci Sandžaka joj počinju pružati oružani otpor. On je u početku bio sporadičan, da bi kasnije poprimio organizovan oblik. Bošnjake predvodio je čuveni Jusuf Mehonjić. Organizovanom otporu ubrzano se pridružuju Bošnjaci širom Sandžaka, od Pljevalja preko Pešteri do Novog Pazara i od Priboja do Plava i Gusinja. Te jedinice su poznate kao “sandžačke komite”.

Sandžačke komite predvođene Jusufom Mehonjićem imale su velikog uspjeha u borbi sa kraljevim žandarima i kasnije sa četnicima Koste Pećanca. Kosta Pećanac je vojvoda tijekom prvog i drugog svjetskog rata, odgovoran za više ratnih zločina nad Bošnjacima. Kojeg je Jusuf do nogu potukao avgusta 1921. Godine u Brodarevu, to je bio Jusufov najveći podvig.

Bitno je napomenuti da su se sandžačke komite tokom Prvog svjetskog rata, pridružile austrijskoj vojsci u borbi protiv srpskih I crnogorskih trupa. Tada su srpska I crnogorska vojska doživjele katastrofalan poraz, gdje je crnogorski kralj Nikola I Petrović bio prinuđen na potpisivanje kapitulacije, a srbijanski kralj Petar I Karađorđević  sa svojom vojskom bježi u Grčku na ostrvu Krf.

“Evo vakta Devet godina dana komitujem u protiv dušmana a sve čekam Nazar od sultana Pa sam Boga jemin učinijo dok se šeću Postamboli Turci i drugari po planini vuci neću Vlaškoj postupiti ruci”

Jusuf Mehonjić

Priredili: Amin Murtezić i Ammar Huković

Izvori:

Avdo Huseinović. Preporodovog Journala broj 172, Zagreb.

sandzakpress. net/jusuf-mehonic-junak-koji-nije-prihvatio-okupaciju-sandzaka

sanapress. info/2018/12/22/bisevska-komita-i-slucaj-ubistva-zeca-carovca-1923-iz-novog-pazara

Dozvoljeno je preuzimanje autorskog teksta uz obavezno navođenja izvora tenvir.org u  jednoj u  od prve tri rečenice, kao i na kraju teksta i uz navođenja imena persona koje su priredile tekst. Korišćenje materijala uz nepoštovanje bilo kog od pomenutih pravila smatraće se kršenjem autorskih prava i podlježe zakonskoj odgovornosti.

3+
Podjelite objavu